काठमाडौं । नेकपा (माओवादी केन्द्र) का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले अहिले सत्तारूढ गठबन्धनको मुख्य चासो संविधान संशोधनभन्दा सरकार बनाउनेमै रहेको बताएका छन्। संविधान निगरानी समूहले आयोजना गरेको ‘संविधान कार्यान्वयनको एक दशक र संवैधानिक सुधारको आवश्यकता’ विषयक संवाद कार्यक्रममा सम्बोधन गर्दै अध्यक्ष प्रचण्डले संविधान संशोधनजस्तो दूरगामी महत्वको एजेण्डामा राष्ट्रिय सहमति जुटाउनुको साटो सरकारको भागबन्डा मिलाउन मात्रै ध्यान दिइएको बताएका हुन्।
उनले वर्तमान सरकार देश र जनताप्रति इमान्दार हुन नसकेको आरोप लगाए। संविधान संशोधनको विषय उठाएर सत्ता साझेदार दलहरू कानमा तेल हालेर बसेको उनको भनाइ छ। नेपाली कांग्रेस र नेकपा (एमाले) ले संविधान संशोधनको बहानामा सरकार चलाउने उद्देश्य राखेको आरोप लगाउँदै उनले भने, “संविधान संशोधनको जामा पहिरिएर प्रधानमन्त्री र सरकारको लोभ देखिएको छ।”
संविधान संशोधनको विषयमा गैरजिम्मेवार सरकार
प्रचण्डले संविधान संशोधनको एजेण्डा बनाएर सरकार गठन गरिए पनि छ महिनापछि फेरि अर्को संशोधन आवश्यक पर्ने अवस्था आउन सक्ने बताए। “हिजो संविधान निर्माणको बेलामा उहाँहरूको चासो संविधानभन्दा राष्ट्रपति र प्रधानमन्त्रीको पदमा थियो, आज पनि संविधान संशोधनभन्दा सरकार चलाउने खेलमै सीमित छ,” उनले भने।
संविधान गतिशील र परिवर्तनशील हुने भएकाले आवश्यक परेमा संशोधन गर्न सकिने उल्लेख गर्दै उनले भने, “यदि संशोधन जनताको अधिकार कुण्ठित गर्ने गरी हुन खोजिएको हो भने म त्यसमा कुनै हालतमा सहमत हुन सक्दिन।” अहिले संशोधनको सट्टा संविधानको प्रभावकारी कार्यान्वयनमा ध्यान केन्द्रित गर्नुपर्ने उनको धारणा छ।
संघीयताको कार्यान्वयनमा समस्या
संविधानको कार्यान्वयनमा संघीयता एउटा प्रमुख चुनौतीको रूपमा रहेको प्रचण्डको भनाइ छ। “अहिले पनि परिवर्तनविरोधी ठूलो तप्का संघीयता कार्यान्वयन गरेर जनतालाई बलियो बनाउनभन्दा राजनीतिक र प्रशासनिक अधिकार आफूसँगै राख्ने मानसिकतामा रहेको छ,” उनले भने।
संविधान कार्यान्वयनका लागि आवश्यक कानुन बनाउन ढिलाइ भइरहेको उल्लेख गर्दै उनले जनताले अधिकार प्राप्त गर्ने प्रक्रिया सशक्त बनाइनुपर्ने बताए। संघीयता सुदृढ गर्नका लागि स्थानीय तहलाई अझै अधिकारसम्पन्न बनाउनुपर्नेमा उनले जोड दिए।
आन्दोलनको चेतावनी
संविधानको कार्यान्वयन कमजोर हुँदा जनतामा पुनः अर्को आन्दोलन गर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना हुन सक्ने प्रचण्डको चेतावनी छ। “नेतृत्व तहले बेलैमा सोच्न सकेन भने देश फेरि आन्दोलनतर्फ जाने सम्भावना रहन्छ,” उनले भने। शान्ति प्रक्रियालाई टुंग्याउनु अहिलेको आवश्यकता रहेको उल्लेख गर्दै उनले संविधानमाथि भइरहेका प्रतिगामी प्रहारहरू रोक्न प्रमुख दलहरू एकजुट हुनुपर्ने बताए।
दुई ठूला दललाई गम्भीर चेतावनी
प्रमुख दुई दल नेपाली कांग्रेस र नेकपा (एमाले) लाई लक्षित गर्दै उनले जनताको असन्तुष्टिलाई गम्भीर रूपमा लिनुपर्ने बताए। “यदि यी दलहरूले जनताको भावना गम्भीर रूपमा लिएनन् भने सामान्य अवस्थामा नै देश अघि बढ्न सक्दैन,” उनले भने। गम्भीर आत्मसमीक्षा गर्दै अघि बढ्नुपर्ने आवश्यकता रहेको उनको धारणा छ।
निष्कर्ष
संविधान संशोधनभन्दा यसको प्रभावकारी कार्यान्वयन प्राथमिकता हुनुपर्ने प्रचण्डको धारणा छ। सरकार निर्माण र भागबन्डा मात्र प्रमुख दलहरूको ध्यानमा रहेको भन्दै उनले त्यसले मुलुकको स्थायित्वमा असर पार्ने चेतावनी दिएका छन्। संघीयताको सशक्त कार्यान्वयन, शान्ति प्रक्रियाको पूर्णता, र जनताका अधिकारको संरक्षण सरकारको मुख्य जिम्मेवारी हुनुपर्ने उनले बताएका छन्।
