वैज्ञानिक डा. कपिल पौडेलको दृष्टिकोण: भावना होइन, विज्ञानले देश बन्छ
यो अभियानको सबैभन्दा विशिष्ट पक्ष यसको नेतृत्व र दृष्टिकोण हो। राजनीतिकर्मी वा परम्परागत अभियन्ताको सट्टा, एक स्थापित वैज्ञानिक डा. कपिल पौडेलले यसको नेतृत्व गर्नुले नै अभियानको वैज्ञानिक र तर्कसंगत आधारलाई प्रष्ट पार्छ।
कार्यशालालाई सम्बोधन गर्दै डा. पौडेलले भन्नुभयो, “भावना र आवेगले क्रान्ति जन्माउन सक्छ, तर दिगो राष्ट्र निर्माणका लागि विज्ञान, तथ्यांक र व्यवस्थित योजना चाहिन्छ। हामीले देशका समस्याहरूलाई एक बिरामीको रूपमा हेर्नुपर्छ। एक कुशल डाक्टरले सतही लक्षणको आधारमा औषधि दिँदैन, उसले रोगको जडसम्म पुग्न विभिन्न परीक्षण गर्छ। हाम्रो अभियानको उद्देश्य पनि त्यही हो – समस्याको जडसम्म पुग्ने र त्यसको तथ्यांकमा आधारित, प्रभावकारी र कार्यान्वयनयोग्य समाधान खोज्ने।”
देशको अवस्थाप्रति सामाजिक सञ्जाल र चिया पसलमा सीमित गुनासो र निराशाको संस्कृतिलाई चिर्दै, “म देश बनाउँछु” नामक एक महान् अभियानले आफ्नो पहिलो व्यावहारिक कार्यशाला सफलतापूर्वक सम्पन्न गरेको छ। यो अभियानले युवा, विज्ञ, उद्यमी, र देशका लागि केही गर्ने जोश भएका नागरिकहरूलाई एउटै मञ्चमा ल्याएर सैद्धान्तिक बहसको सट्टा ठोस र कार्यान्वयनयोग्य योजनाहरू निर्माणमा जोड दिएको छ।
अभियानको पृष्ठभूमि: निराशाबाट आशातर्फ
देशमा व्याप्त भ्रष्टाचार, राजनीतिक अस्थिरता, प्रतिभा पलायन (brain drain), र अव्यावहारिक शिक्षा प्रणालीले सिर्जना गरेको चौतर्फी निराशाको पृष्ठभूमिमा यो अभियानको जन्म भएको हो। “‘देश बनेन’ भनेर गुनासो सबैले गर्छन्, तर ‘देश कसरी बनाउने?’ भन्नेमा ठोस छलफल र योजनाको अभाव देखियो,” अभियानका एक आयोजकले भने, “त्यसैले हामीले ‘गुनासो गर्ने’ होइन, ‘समाधान खोज्ने’ संस्कृति सुरु गर्न यो मञ्च तयार गरेका हौँ।”
यो कार्यशाला केवल भाषण र प्रस्तुतिमा मात्र सीमित थिएन। यसलाई विभिन्न सत्रहरूमा विभाजन गरी हरेक क्षेत्रका समस्या र त्यसको व्यावहारिक समाधानमा केन्द्रित गरिएको थियो।
कार्यशालाका मुख्य विशेषताहरू:
१. समस्याको पहिचान र विश्लेषण: सहभागीहरूलाई कृषि, शिक्षा, स्वास्थ्य, सुशासन, प्रविधि, र पर्यटन जस्ता विभिन्न समूहमा विभाजन गरिएको थियो। हरेक समूहले आफ्नो क्षेत्रको मुख्य तीन समस्या पहिचान गरी त्यसको जड कारणबारे गहन विश्लेषण प्रस्तुत गरेको थियो।
२. नीतिगत र व्यावहारिक समाधान: हरेक समूहले विज्ञहरूको सहजीकरणमा पहिचान गरिएका समस्याहरूको समाधानका लागि अल्पकालीन र दीर्घकालीन योजनाहरूको खाका तयार पारेको थियो। उदाहरणका लागि, कृषि समूहले ‘फार्म-टु-मार्केट’ सिधा पहुँचको लागि एक डिजिटल प्लेटफर्मको अवधारणा प्रस्तुत गर्यो भने, सुशासन समूहले सरकारी सेवालाई झन्झटमुक्त बनाउन ‘एकद्वार प्रणाली’ को व्यावहारिक मोडेल तयार पारेको थियो।
३. सीप र स्रोतको संयोजन: कार्यशालामा विदेशबाट फर्केका युवाहरूले आफूले सिकेको सीप र प्रविधिलाई नेपालमा कसरी प्रयोग गर्न सकिन्छ भन्नेबारे प्रस्तुति दिए। स्थानीय उद्यमीहरूले आफ्नो अनुभव बाँड्दै नयाँ सोच भएका युवाहरूलाई लगानी र सहकार्यका लागि आह्वान गरे।
४. ‘भिजन डकुमेन्ट’ को निर्माण: कार्यशालाको अन्त्यमा, सबै समूहबाट आएका उत्कृष्ट विचार र योजनाहरूलाई समेटेर “समुन्नत नेपाल निर्माणको नागरिक खाका” नामक एक प्रारम्भिक भिजन डकुमेन्ट तयार पारिएको छ। यो दस्तावेजलाई थप परिस्कृत गरी सम्बन्धित सरकारी निकाय र नीति निर्माताहरूसम्म पुर्याउने अभियानको लक्ष्य छ।
सहभागीहरूको अनुभव: “अब केही गर्न सकिन्छ भन्ने आँट आयो”
“म विदेशमा १० वर्ष बसेर फर्केको हुँ, तर यहाँ आएर के गर्ने भन्ने अन्योल थियो,” एक सहभागीले आफ्नो अनुभव सुनाए, “यो कार्यशालामा आएपछि म जस्ता धेरै युवाहरू रहेछन् र हामी मिलेर केही गर्न सक्छौँ भन्ने आत्मविश्वास र स्पष्ट बाटो देखिएको छ।”
त्यस्तै, एक सूचना प्रविधि विज्ञले भने, “हामीले यहाँ केवल समस्याको कुरा गरेनौं, समाधानका लागि कोडिङ र सफ्टवेयरको प्रोटोटाइपसम्म बनाउनेबारे छलफल गर्यौं। यो नै यस कार्यशालाको सबैभन्दा ठूलो सफलता हो।”
भविष्यको बाटो: अभियान अब देशव्यापी
आयोजकहरूका अनुसार, यो केवल सुरुवात मात्र हो। “म देश बनाउँछु” अभियानलाई अब देशका सातै प्रदेशमा यस्तै व्यावहारिक कार्यशालाहरू आयोजना गर्दै विस्तार गरिनेछ। अभियानले एउटा डिजिटल प्लेटफर्म पनि निर्माण गर्नेछ जहाँ देशभरका नागरिकहरूले आफ्नो विचार, योजना, र सीप साझा गर्न सक्नेछन्।
यो अभियानले देश निर्माण केवल नेताहरूको जिम्मा मात्र होइन, हरेक जागरुक नागरिकको कर्तव्य हो भन्ने सन्देश दिएको छ। निराशाको बादलमाझ, ‘म देश बनाउँछु’ अभियानले आशाको एक शक्तिशाली दियो बालेको छ, जसले गुनासोलाई शक्तिमा र विचारलाई कार्यमा बदल्ने संकल्प लिएको छ।
भविष्यको मार्गचित्र
“म बनाउँछु देश” अभियानको यो पहिलो कार्यशाला एक सुरुवात मात्र हो। अभियानले अब देशका सातै प्रदेशमा यस्तै “समाधान कार्यशाला” हरू आयोजना गर्ने, विभिन्न क्षेत्रका विज्ञहरूलाई जोड्ने, र नागरिक स्तरबाट तयार पारिएका नीतिगत सुझावहरूलाई कार्यान्वयनका लागि निरन्तर पैरवी गर्ने योजना बनाएको छ।
यो केवल अर्को एउटा गैर-सरकारी संस्था वा राजनीतिक आन्दोलन होइन; यो एक बौद्धिक र सांस्कृतिक परिवर्तनको सुरुवात हो, जसले हरेक नेपालीलाई “देशले मलाई के दियो?” भनेर सोध्नुको सट्टा, “मैले देशलाई के दिन सक्छु?” भन्ने प्रश्नको व्यावहारिक जवाफ खोज्न प्रेरित गरेको छ। डा. पौडेलको वैज्ञानिक नेतृत्वमा सुरु भएको यो अभियानले निराशाको अँध्यारोमाझ ज्ञान र तर्कको दियो बाल्दै, एक नयाँ र समुन्नत नेपालको आशा जगाएको छ।
