काठमाडौं, ५ चैत २०८१ – नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष तथा पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्र शाहले गणतन्त्र स्थापनामा अप्रत्यक्ष रूपमा मद्दत गरेको बताएका छन्।
मंगलबार काठमाडौंमा आयोजित एक पुस्तक विमोचन कार्यक्रममा सम्बोधन गर्दै प्रचण्डले तत्कालीन समयमा ज्ञानेन्द्र शाहले गरेका ‘मूर्खतापूर्ण’ कार्यहरूकै कारण गणतन्त्र छिट्टै स्थापित हुन सफल भएको टिप्पणी गरे। उनले भने, “यदि ज्ञानेन्द्रले मूर्खता नगरेको भए, अझै केही वर्ष राजतन्त्र टिक्न सक्थ्यो।”
ज्ञानेन्द्रकै कारण गणतन्त्र छिट्टै आयो
प्रचण्डले २०६२/६३ को जनआन्दोलनको सन्दर्भ उल्लेख गर्दै भने, “हामीले जनयुद्ध र जनक्रान्तिमार्फत गणतन्त्र स्थापनाको आधार तयार गरेका थियौं। तर ज्ञानेन्द्रले आफ्नो मूर्खतामार्फत पनि हामीलाई सहयोग गरेकै हो।”
उनले थपे, “यदि ज्ञानेन्द्रले सात राजनीतिक दलमाथि दमन नगरेको भए, नेताहरूलाई अपमानित नगरेको भए, जनताको आक्रोश यति चाँडो विस्फोट हुने थिएन। उनले नेताहरूलाई अपमान गर्दा नै नेपाली जनता सडकमा आउन बाध्य भए।”
‘राजनीतिमा भिलेनको पनि भूमिका हुन्छ’
प्रचण्डले राजतन्त्रको पतनलाई फिल्म र उपन्याससँग तुलना गर्दै भने, “कुनै पनि कथा, उपन्यास वा फिल्म हिरोले मात्रै चल्दैन। त्यहाँ भिलेन पनि चाहिन्छ। यदि भिलेनको भूमिका राम्रो भएन भने हिरो पनि कमजोर हुन सक्छ।”
उनका अनुसार, ज्ञानेन्द्र शाहले २०५८ सालको दरबार हत्याकाण्डपछि सत्ता आफ्नो हातमा लिएर जति ‘अलोकतान्त्रिक’ कदम उठाए, ती सबै अन्ततः गणतन्त्र स्थापनाका लागि उत्प्रेरक बने।
‘राजतन्त्र पुनर्स्थापना असम्भव’
पछिल्लो समय नेपालमा राजतन्त्र पुनर्स्थापनाका लागि विभिन्न समूहहरू सक्रिय हुँदै आएका छन्। यस सन्दर्भमा टिप्पणी गर्दै प्रचण्डले भने, “अहिले फेरि राजतन्त्र पुनर्स्थापनाको कलाविहीन नाटक प्रदर्शन भइरहेको छ। तर यसले नेपाली जनतालाई अझ जागरुक बनाएको छ। यो हाम्रो समाजवादी क्रान्तिको यात्रामा अघि बढ्न नयाँ संकल्पको आधार बनेको छ।”
उनले चेतावनी दिँदै भने, “लोकतन्त्रमा सबैलाई अभिव्यक्तिको स्वतन्त्रता छ। तर यदि कोही असंवैधानिक र अलोकतान्त्रिक बाटोमा लाग्छ भने, क्रान्तिले फेरि आफ्नो शक्ति देखाउनेछ।”
ज्ञानेन्द्र शाहको मौनता र राजावादीहरूको सक्रियता
पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र शाहले पछिल्लो समय खुलेर कुनै राजनीतिक गतिविधिमा भाग लिएका छैनन्। तर राजावादी समूहहरू नेपालमा राजसंस्थाको पुनर्स्थापनाका लागि आन्दोलन गर्दै आएका छन्।
प्रचण्डले यस्तो गतिविधिलाई लक्षित गर्दै भने, “गणतन्त्र ल्याउनेहरू अझ बलियो भएर अगाडि बढ्नेछन्। यो समय समाजवादी क्रान्तिलाई अगाडि बढाउने समय हो।”
निष्कर्ष
प्रचण्डको पछिल्लो टिप्पणीले नेपालमा गणतन्त्र स्थापनाका लागि भएको संघर्ष र त्यसमा तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्रको अप्रत्यक्ष भूमिकालाई नयाँ कोणबाट प्रस्तुत गरेको छ। उनका भनाइहरू गणतन्त्र स्थायी बनाउन समाजवादको दिशामा अघि बढ्न आवश्यक रहेको संकेत गर्छन्।
नेपालको राजनीतिक परिवेशमा प्रचण्डको यो अभिव्यक्तिले विभिन्न खाले प्रतिक्रिया ल्याउने सम्भावना छ। राजावादी समूहहरूले यसलाई अस्वीकार गर्नेछन् भने गणतन्त्र पक्षधरहरूले यसलाई थप बल प्रदान गर्ने आधारका रूपमा लिनेछन्।
