२६ फागुन २०८१, सोमबार |
काठमाडौँ, फागुन २६ गते । चालु आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को सात महिनामा नेपालमा छ अर्ब २६ करोड ५४ लाख रुपियाँ बराबरको चार करोड ७५ लाख ६१ हजार केजी सुकेको लसुन आयात भएको छ। यो देशको आन्तरिक खपतका लागि हो वा यसमा अन्य कुनै कारण छ भन्ने आशङ्का रहेको छ। भन्सार विभागले पनि यसलाई अस्वाभाविक आयात भएको उल्लेख गरेको छ।
पाँच वर्ष अघि आव २०७६/७७ मा ३१ करोडको लसुन आयात भएको थियो, त्यसको तुलना गर्दा यो वर्षको पहिलो सात महिनामा मात्र छ अर्ब २६ करोड ५४ लाख रुपियाँको लसुन आयात भएको छ। यो लसुनको आन्तरिक खपतको लागि प्रयोग भएको हो वा अन्य कुनै कारणले तिरिएको हो भन्ने प्रश्न उठेको छ। यस अवधिमा नौ लाख २० हजार रुपियाँको लसुन निर्यात भएको छ।
नेपालका विभिन्न उद्योग जस्तै चाउचाउ र अचार उद्योगहरूले लसुनको ठूलो मात्रामा प्रयोग गर्ने गरेको पाइन्छ। नेपाल, दक्षिण एसियाली सौविध्यपूर्ण व्यापार व्यवस्था (साफ्टा) को सदस्य राष्ट्र भएकाले विभिन्न देशबाट आयात गरिएको लसुन सहजै भारत निर्यात हुने संभावना रहेको छ, र यसमा चीनको लसुन नेपाल हुँदै भारत पुगिरहेको आशङ्का गरिएको छ।
अस्वाभाविक आयात र मूल्यवृद्धि:
लसुनको आयात धेरै भएको भए पनि, यसको मूल्यमा भने गिरावट आएको छैन। कालिमाटी फलफूल र तरकारी बजारका व्यापारीहरूका अनुसार, आइतबार एक किलो चिनियाँ लसुनको औसत मूल्य २७० रुपियाँ थियो। यद्यपि, आम उपभोक्ताले एक किलो लसुनको लागि ५०० रुपियाँसम्म तिर्ने बाध्यता परेको छ। यो भनेको वर्ष अघिसम्म एक किलो लसुनको मूल्य १५० रुपियाँसम्म पुगेको थियो।
सरकारी निकायको प्रतिक्रिया:
वाणिज्य आपूर्ति तथा उपभोक्ता संरक्षण विभागका निर्देशक राजन पौडेलले नेपालमा लसुन आयातमा कुनै बन्देज नभएको र यसमा प्रतिबन्धित सामग्रीको श्रेणीमा नपर्ने उल्लेख गर्नुभयो। उनले यस विषयमा भन्सार विभागसँगको सहकार्यमा सो विषयको अध्ययन भइरहेको पनि जानकारी दिनुभयो। भन्सार विभागका निर्देशक मुक्तिप्रसाद श्रेष्ठले भने, “आयातको मात्रा बढेपछि अनुसन्धान शाखाले यसको अध्ययन सुरु गरेको छ।”
नेपालको उत्पादन र खपत:
नेपालमा वार्षिक १२ हजार मेट्रिक टन लसुन उत्पादन हुन्छ। कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयका अनुसार आव २०७९/८० मा ९ हजार ५७० हेक्टर क्षेत्रमा लसुन खेती गरिएको थियो। यस वर्षको लसुन आयात र खपतको वृद्धि के कारण भएको हो भन्ने बारेमा अझै थाहा पाउन नसकिएको छ।
विशेषज्ञको मत:
वरिष्ठ कृषि अर्थविज्ञ महानन्द जोशीले भने, “नेपालमा मासिक १ अर्ब रुपियाँको लसुन खपत गर्ने उपभोक्ता छैन। त्यसैले त्यत्रो परिमाणमा आयात गरिएको लसुन कहाँ गएको हो भनेर अध्ययन गरिरहेका छौं।” साथै, उनले भने, “लसुनको मूल्यमा गिरावट नआएको हेर्दा यो निश्चित रूपमा आश्चर्यजनक छ।”
समाप्ति:
नेपालमा अहिले लसुनको आयात अत्यधिक बढेको छ र यसको मूल्यवृद्धि पनि चासोको विषय बनिरहेको छ। सरकारी निकायहरूले यस विषयमा अनुसन्धान थालेका छन् र यस मुद्दामा थप छानबिन जारी रहेको जानकारी दिएको छ।
