माटोबाट सुरु भयो जीवन, माटोमै सकिन्छ…
नाजिर हुसेनले सात वर्षअघि लेखेका यी कवितात्मक पङ्क्तिहरूले जन्माएको भावनाले आज मण्डला नाटकघरमा “हरि हजुरबा” नामक नाटकको रूपमा साकार रूप लिएको छ। विजय बराल र नाजिर हुसेनको लामो समयपछि एउटै मञ्चमा सहकार्यले यो नाटकलाई विशेष बनाएको छ।
नाटकको कथा
पुरानो आँगन—जहाँ समय स्थिर छ। एउटा पुरानो घर, लौरो, रेडियो, र रातो स्विटर। यी सबै वस्तुहरू एक वृद्धको प्रतीक्षाका मौन साक्षी हुन्। हजुरबा आफ्नो नातिनी कोपिलाको फर्कने आशामा दिनहुँ रेडियो सुन्दै आफ्नो जीवन बिताउँछन्।
तर, यो प्रतीक्षा केवल हजुरबाको मात्र होइन। यो प्रतीक्षा द्वन्द्वले बनाएका पीडाका कहालीलाग्दा स्मृतिहरूको प्रतीक हो। नाटकमा एक दिन हजुरबाको भेट हरिसँग हुन्छ, जो चिठी बाँड्ने हुलाकी हुन्। दुई फरक पात्रको भेटले नाटकको कथालाई गहिरो भावनात्मक मोड दिन्छ।
द्वन्द्वको पीडा र प्रतीक्षा
“हरि हजुरबा” ले नेपालको दशवर्षे सशस्त्र द्वन्द्वको गहिरो असरलाई प्रस्तुत गरेको छ। बेपत्ता पारिएका व्यक्तिहरूका परिवारले दशकौंसम्म भोग्नुपरेको पीडा, आशा, र निराशाका कथा यस नाटकमा उजागर गरिएको छ।
हजुरबाको विरह र हरिको चिठी बाँड्ने कामले समानान्तर कथाहरूलाई जोड्छ। हरि आफ्ना आमाबाबुको प्रतीक्षामा छन् भने हजुरबा आफ्नी नातिनीका लागि। यसरी आशा र निराशाको दोधारमा पात्रहरूको जीवनले नाटकलाई प्रगाढ बनाएको छ।
कलात्मक पक्ष
नाटकको सबैभन्दा विशिष्ट पक्ष यसको काव्यात्मक प्रस्तुति हो। नाजिर हुसेनले लेखन, निर्देशन, र अभिनयमा उत्कृष्टता प्रस्तुत गरेका छन्। कोरसको प्रयोगले नाटकलाई थप जीवन्त बनाएको छ। कोरसले युद्धका गुमेका जीवनहरूको प्रतिध्वनि मात्र होइन, वर्तमान र अतीतको सीमारेखा पनि प्रतीकात्मक रूपमा देखाउँछ।
मुखुन्डो लगाएर प्रस्तुत कोरस र प्रकाशको संयोजनले स्मृति र वास्तविकताको सन्तुलनलाई गहिरो रूपमा चित्रण गरेको छ।
अभिनय र प्रस्तुति
मुख्य पात्र विजय बरालले हजुरबाको भूमिकालाई न्याय गरेका छन्। नाजिर हुसेनले हरिको चरित्रलाई प्रभावकारी रूपमा जीवन्त बनाएका छन्। कोरसका कलाकारहरूको प्रस्तुति, संगीत, र कोरियोग्राफी नाटकका बलिया पक्ष हुन्।
मञ्च सजावट र वातावरण
सामान्य तर प्रभावशाली मञ्चले कथा बोल्छ। मञ्चमा रहेका वस्तुहरू—जस्तै, गुन्द्री, पानी पिउने कलश, रेडियो, र ब्याट्रीले दर्शकलाई द्वन्द्वकालीन ग्रामीण जीवनको सम्झना दिलाउँछन्।
द्वन्द्वकालीन समाजको दस्तावेज
“हरि हजुरबा” केवल नाटक मात्र होइन। यो द्वन्द्वपछिको नेपाली समाजको वास्तविक चित्रण हो। मानवीय सम्बन्धहरूमा आएको तनाव, पीडा, र परिवर्तनलाई नाटकले जीवन्त रूपमा प्रस्तुत गरेको छ।
नाटकको सन्देश
द्वन्द्वको गहिरो पीडाबीच पनि यो नाटकले आशाको सन्देश दिन्छ। कठिन परिस्थितिमा पनि सकारात्मकता खोज्ने, सम्बन्धहरूको पुनर्निर्माण गर्ने, र नयाँ समाजको निर्माण गर्ने दृष्टिकोण यस नाटकमा प्रस्तुत गरिएको छ।
मञ्चन अवधि
“हरि हजुरबा” नाटक पुस २८ गतेसम्म मण्डला थिएटर, थापागाउँमा मञ्चन भइरहेको छ। यो नाटक हेर्नु भनेको केवल एक कथा अनुभव गर्नु मात्र होइन, द्वन्द्वको पीडालाई कलात्मक रूपमा महसुस गर्नु पनि हो।
निष्कर्ष
“हरि हजुरबा” ले द्वन्द्वकालीन पीडाका अनगिन्ती पाटाहरू उजागर गर्दै समाजलाई आत्म-परिक्षण गर्न प्रेरित गरेको छ। यो नाटक, द्वन्द्वपीडितहरूको पीडालाई महसुस गराउन मात्रै होइन, आशाको किरण देखाउन पनि सफल भएको छ।
– मण्डला थिएटर टिम
