१ चैत २०८१, शुक्रबार
ललितपुर, चैत १ गते – ललितपुरको चक्रपथस्थित ग्वार्को चोकमा निर्माणाधीन ‘ओभरपास’ को सातदोबाटोतर्फको पर्खाल भत्काइएको छ। सम्बन्धित निकायको कमजोर सुपरिवेक्षण र ठेकेदार कम्पनीको लापरबाहीका कारण पर्खाल भत्काउनुपरेको हो।
मुख्य बुँदाहरू:
- ग्वार्को चोकमा निर्माणाधीन ओभरपासको पर्खाल लापरबाही र निरीक्षणको अभावमा ढलेको छ।
- यस घटनाले आयोजनामा थप ढिलाइ ल्याएको छ, जुन पहिले नै ढिलो भइसकेको थियो।
- प्यानल जोड्ने प्रक्रियामा प्राविधिक त्रुटि र नराम्रो गुणस्तरको माटो प्रयोगले पर्खाल ढलेको हो।
- यो आयोजना EPC मोडेलअनुसार निर्माण भइरहेको छ, जसमा ठेकेदार कम्पनीले डिजाइन, निर्माण र डिफेक्ट लायबिलिटी पिरियड (DLP) सम्मको जिम्मेवारी लिन्छ।
- ओभरपास निर्माण पूरा भएपछि चार लेनको हुनेछ र यातायात प्रवाह सुधार्ने अपेक्षा छ।
- यस घटनाले आधारभूत संरचना आयोजनाहरूमा गुणस्तर नियन्त्रण र निगरानीको आवश्यकता उजागर गरेको छ।
निर्माणमा त्रुटि, पर्खाल भत्काइयो
ग्वार्को चोकबाट सातदोबाटोतर्फ तेत्तिस मिटर र बायाँतर्फ चालिस मिटर पर्खाल भत्काइएको छ। निर्माण सुरु भएको लामो समय बितिसक्दा पनि गुणस्तरबारे कुनै गम्भीर ध्यान नदिइएको देखिन्छ। सडक विभागको ध्यान मात्र पर्खालमा चिरा देखिएपछि गएको हो।
सातदोबाटोतर्फ चालिस मिटरसम्म आयोजनाको दुवैतर्फको ‘आरी–वाल’ हटाइएको छ। साथै, त्यहाँ पुरिएको माटो पनि हटाइएको छ। निर्माण अन्तिम चरणमा पुगेको ओभरपासको पर्खाल लगाउने काम गत माघमा सम्पन्न भएको थियो।
तर, पुनः ‘आरी–वाल’ हटाएर माटो पुर्नुपर्ने भएकाले ढिलाइ हुँदै आएको यो आयोजना अझ ढिलो हुने भएको छ। हाल आयोजनाको भौतिक प्रगति ८२ प्रतिशत र वित्तीय प्रगति ४८ प्रतिशत रहेको बताइएको छ। गरिसकेको काम बिग्रँदा अब आयोजनाको भौतिक प्रगति ‘माइनस’ मा गएको छ।
प्यानल प्रविधिमा समस्या, जोखिम बढ्यो
पर्खाल निर्माणमा प्रयोग गरिएका प्यानलहरू एकअर्कामा ‘लक’ गरेर जोड्ने प्रविधिमा आधारित छन्। तर, निर्माण त्रुटिका कारण प्यानलहरू कमजोर बनेका छन्। इन्जिनियर विक्रम पौडेलका अनुसार, “वाल लगाएर माटो पुरिँदा जोडिएको ठाउँ फाटेर ठूलो ग्याप देखियो। प्यानल जोडिएको ठाउँ फाट्नु प्राविधिक त्रुटि हो, जसले जुन बेला पनि प्यानल भत्केर ठूलो दुर्घटना निम्त्याउन सक्छ।”
प्यानल जोडिएको ठाउँमा ठूलो ‘ग्याप’ देखिएको छ भने भित्तै बाङ्गिँदै गएको छ। यस्तो अवस्थामा कालोपत्रे गरेर गाडी गुडाउन नमिल्ने इन्जिनियर पौडेलले स्पष्ट पारे। हाल त्रुटि देखिएका ठाउँको ‘आरी–वाल’ र माटो हटाएर पुनः ‘पाइलिङ’ गरी वाल लगाउने काम भइरहेको छ।
माटो परीक्षणमा कमजोरी, निर्माणको लापरबाही स्पष्ट
इन्जिनियर पौडेलका अनुसार, “ठेकेदार कम्पनीले निर्माण कार्यविधि अपनाएरै काम गर्दै आएको दाबी गरे पनि जगमा कमजोर माटो प्रयोग गर्दा समस्या देखिएको हो। परीक्षणका क्रममा जगमा कालो माटो देखिएको छ, जसले प्यानललाई कमजोर बनाएको छ।”
यसरी देखिएका ‘ग्याप’लाई सिमेन्टले टालेर समस्याको समाधान गर्न सकिँदैन। पुनः बलियो जग निर्माण गर्नुपर्ने हुन्छ।
निर्माणमा ढिलाइ, ठेकेदार कम्पनीलाई जरिबाना
ठेक्का सम्झौता अनुसार २०८० फागुन ११ गतेभित्र आयोजना पूरा हुनुपर्ने थियो। तर, काम समयमा नसकिने भएपछि पहिलो पटक २०८१ पुस ८ गतेसम्म म्याद थपिएको थियो। थपिएको म्यादमा पनि काम पूरा नभएपछि ठेकेदार कम्पनीलाई जरिबाना तिराएर काम गराइँदै छ। ‘आशिष/समानान्तर/रेलिगेर’ (संयुक्त) ले फ्लाइओभर निर्माणको ठेक्का पाएको हो।
‘इपिसी’ मोडेलमा निर्माण, ५ वर्षसम्म कम्पनीकै जिम्मेवारी
ओभरपास इन्जिनियरिङ प्रोक्युरमेन्ट कन्स्ट्रक्सन (इपिसी) मोडेलमा निर्माण भइरहेको छ। यो मोडेल अनुसार निर्माण कम्पनीले डिजाइन, खरिददेखि कन्स्ट्रक्सनसम्म आफैं गर्नुपर्ने हुन्छ।
निर्माण सम्पन्न भएपछि पाँच वर्षसम्म ‘डिफेक्ट लायबिलिटी पिरियड (डिएलपी)’ लागू हुनेछ। यो अवधिमा ओभरपास मर्मतसम्भारको सम्पूर्ण जिम्मेवारी निर्माण कम्पनीकै हुनेछ।
ग्वार्को ओभरपासको विशेषता
ग्वार्को चोकमा निर्माण भइरहेको चार लेनको ओभरपास सम्पन्न भएपछि चक्रपथका सवारीसाधन ओभरपास भएर गुड्नेछन्। पाटन, ग्वार्को लगायतका स्थानबाट आउने सवारीसाधन ओभरपासको मुनिबाट क्रस गर्नेछन्।
- कुल लम्बाइ: ४५५ मिटर
- ग्राउन्ड क्लियरेन्स: ६ मिटर
- उचाइ: ५.५ मिटर
निष्कर्ष
ग्वार्को ओभरपास निर्माणको ढिलाइ र गुणस्तरहीन कामले गम्भीर प्रश्न उठाएको छ। माटो परीक्षणदेखि निर्माण प्रविधिसम्मका कमजोरीले आयोजना थप ढिलाइ भएको छ। ठेकेदार कम्पनीलाई जरिबाना तिराएर काम गराइए पनि गुणस्तरीय निर्माण नहुने हो भने ओभरपास प्रयोगकर्ताका लागि खतरा बन्न सक्छ। सम्बन्धित निकायले गुणस्तरमा थप ध्यान दिनुपर्ने देखिन्छ।
