काठमाडौं, पुस ४ गते
पछिल्लो समय नेपालका बैंकहरूमा देखिएको अत्यधिक तरलता र वृद्धि भइरहेको खराब कर्जा व्यवस्थापन प्रमुख चुनौतीका रूपमा उभिएको छ। ऋण असुलीमा समस्या र “ऋण तिर्नु पर्दैन” भन्ने अभियानले बैंकिङ क्षेत्रलाई थप सकसमा पारेको छ।
एनएमबी बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) सुनिल केसी, नेपाल बैंकर्स संघका नवनिर्वाचित अध्यक्ष सन्तोष कोइराला, र पूर्वबैंकर राजनसिंह भण्डारीले बैंकिङ क्षेत्रका वर्तमान चुनौती र समाधानका उपायहरूबारे गम्भीर छलफल गरेका छन्।
खराब कर्जा र एनपीएको वृद्धि
नेपालका वाणिज्य बैंकहरूको गैर-निष्पादित कर्जा (एनपीए) अघिल्लो वर्षको तुलनामा उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। केही वर्षअघि १ प्रतिशतको हाराहारीमा रहेको एनपीए अहिले औसतमा ४ प्रतिशत माथि पुगेको छ। चालु आर्थिक वर्षको पहिलो त्रैमासमा वाणिज्य बैंकहरूको औसत एनपीए ३.४० प्रतिशत पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा १०३ प्रतिशतले वृद्धि भएको देखिन्छ।
तरलताको अत्यधिक मात्रा हुँदा पनि ऋणको माग कम रहनु र कर्जाको नियमित सावाँ-ब्याज उठ्न नसक्दा खराब कर्जा थप बढ्ने जोखिम रहेको बैंकर्सहरूको भनाइ छ।
सात खर्बभन्दा बढी लगानी योग्य रकम तर कर्जाको माग न्यून
नेपाल राष्ट्र बैंकले प्रकाशित कात्तिकसम्मको तथ्याङ्कअनुसार बैंकहरूको औसत ब्याजदर ९.०७ प्रतिशतमा झरेको छ। तर ब्याजदर घट्दै गए पनि कर्जाको मागमा कुनै उल्लेखनीय सुधार भएको छैन।
चालु आर्थिक वर्षको पाँच महिनामा मात्र दुई खर्बको कर्जा लगानी हुन सकेको छ भने बैंकहरूमा सात खर्बभन्दा बढी लगानी योग्य रकम थुप्रिएको छ। बैंकिङ क्षेत्रमा तरलता व्यवस्थापन ठूलो चुनौतीका रूपमा रहेको अध्यक्ष सन्तोष कोइरालाको भनाइ छ।
अर्थतन्त्रको शिथिलता र बैंकिङ क्षेत्रमा असर
नेपालको शिथिल अर्थतन्त्र, राजनीतिक अस्थिरता, र कमजोर आर्थिक गतिविधिका कारण बैंकिङ क्षेत्रले गम्भीर चुनौतीको सामना गरिरहेको छ। सीईओ सुनिल केसीले हालको अवस्था नेपाली बैंकिङ क्षेत्रका ४० वर्षको इतिहासमा सबैभन्दा चुनौतीपूर्ण रहेको बताएका छन्।
उनले भने, “अर्थतन्त्रमा आएको शिथिलता, राजनीतिक अस्थिरता, र बाह्य दबाबले बैंकिङ क्षेत्र थप जोखिममा परेको छ।”
लाभांश र बैंकिङ नीतिहरूमा असहमति
पूर्वबैंकर राजनसिंह भण्डारीले राष्ट्र बैंकले बैंकहरूका कार्यकारीहरूलाई लाभांश वितरण नगर्न बाध्य पार्ने खालका नीतिहरू लागू गरेको आरोप लगाए। राष्ट्र बैंकको अनावश्यक हस्तक्षेपले बैंकहरूले लगानीकर्तालाई लाभांश वितरण गर्न नसकेको पनि उनले उल्लेख गरे।
उनले बैंकहरूले सुशासनलाई प्राथमिकतामा राखेर राष्ट्र बैंकका निर्देशनहरूको पूर्ण पालना गर्नुपर्ने र उच्च नाफा वितरण गर्न सक्षम बैंकलाई प्रोत्साहन गर्नुपर्नेमा जोड दिए।
समस्या समाधानको उपाय
नेपाल बैंकर्स संघका अध्यक्ष सन्तोष कोइरालाले बैंकिङ क्षेत्रमा देखिएका समस्या समाधानका लागि राष्ट्र बैंकले सुधारात्मक नीति ल्याउनुपर्नेमा जोड दिए।
उनले भने, “बैंकिङ क्षेत्रमा धेरै समस्या छन्। तर यी सबै समस्यालाई चिरेर अघि बढ्नुपर्ने अवस्था छ। राष्ट्र बैंकले ल्याएका परिमार्जित नियमहरूले बैंकिङ क्षेत्रलाई दक्षिण एशियामा बलियो बनाएको छ।”
निष्कर्ष
बैंकिङ क्षेत्रले अहिले खराब कर्जा र तरलता व्यवस्थापनका लागि गम्भीर कदम चाल्नुपर्ने देखिन्छ। अर्थतन्त्रको पुनरुत्थान, राजनीतिक स्थायित्व, र बैंकहरूका लागि प्रोत्साहनात्मक नीतिहरूले मात्र बैंकिङ क्षेत्रलाई दिगो बनाउन सक्छ। बैंकर्सहरूले सरकार र राष्ट्र बैंकसँग सहकार्य गर्दै समस्या समाधानमा अग्रसर हुनुपर्ने आवश्यकता औंल्याएका छन्।
